مدیریت برنامه‌های دانشگاهی علمی (مبدع)

نسخه آزمایشی

عنوان برنامه علمی : آب

مجری برنامه: آقای دکتر مجتبی فاضلی

دستیار مجری: آقای دکتر علی مریدی

کارشناس اجرائی برنامه:آقای مهندس مهدی هاشمی شهرکی

پست الکترونیک: water@sbu.ac.ir

  • تعریف:

برنامه آب یکی از برنامه‌های نه‌گانه دانشگاه شهید بهشتی در جهت ارتفاء فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه برای دست‌یابی به رتبه دانشگاه‌های نسل چهارم با توانائی تحلیل وضعیت موجود و جهت‌دهی فعالیت‌ها با توجه به دیده‌بانی و آینده‌نگاری علوم و فنون در سطوح ملی و بین‌المللی است.

  • مقدمه

اغلب مناطق سرزمین ما ایران، در کمربند خشک و نیمهخشک کره زمین واقع شدهاست. میزان متوسط بلندمدت بارندگی در ایران حدود 242 میلیمتر درسال است؛ در حالیکه در دهه اخیر به علت تغییرات اقلیمی ناشی از پدیده گرمشدن کره زمین این میزان کاهش معنیداری داشتهاست. بر اساس دیدهبانی سازمان غذا و بهداشت سازمان ملل متحد، سرانه تخصیص آب در ایران در سال 2000 معادل 1700 مترمکعب در سال بوده که پیشبینی میشود در سال 2025 به کمتر از 1000 مترمکعب در سال برسد. محاسبات فوق براساس میزان برداشت بیش از 80 درصد ظرفیت منابع آب تجدیدپذیر کشور انجام گرفتهاست؛ درحالیکه براساس شاخصهای بینالمللی کشورهائی که مجبور به برداشت بیش از 40 درصد ظرفیت منابع آب خود باشند، در حالت کمبود اقتصادی و در برداشت بیش از 70 درصد و یا سرانۀ آب کمتر از 1000 مترمکعب درسال در شرایط کمبود فیزیکی آب هستند. واقعیتهای موجود در گزارشات مختلف نشان میدهد که توسعه پایدار نهتنها در کشور ما بلکه در جهان بدون انجام تمهیدات لازم و تغییر در فناوریهای برداشت ذخیره، تصفیه و توزیع، بهینهسازی الگوی مصرف و بازیافت و استفاده مجدد از پساب امکانپذیر نمیباشد.

نگاهی به اسناد بالادستی و تصمیماتی که در برنامههای توسعه اتخاذ گردیدهاست نیز نشاندهنده اراده ملی برای حفاظت از منابع آب و تداومبخشی به تامین آب لازم در جهت توسعه همهجانبه کشور میباشد. لیکن اینهمه نیاز به تغییرات عمده در نگرش عمومی مردم و مسئولین و بالطبع آموزش علوم و پژوهش در جهت توسعه فناوریهای مرتبط با آب دارد.

برنامه آب دانشگاه شهید بهشتی با آگاهی از حساسیتهای ویژه بخش آب و تاثیر مستقیم و غیرمستقیم آن بر سایر عرصهها و بخشها که به آن نقش فرابخشی نیز میدهد، با هدف استفاده بهینه از امکانات سختافزاری، نرمافزاری و ظرفیتهای بالای اعضاء هیات علمی و دانشجویان دورههای تحصیلات تکمیلی خود برای دستیابی به راهحلهای فنی و اقتصادی برای توسعه پایدار بخش آب در کشور برنامهریزی و به اجرا در میآید. حرکت هدفدار و همسوی آموزشی و پژوهشی برنامه برای ایجاد گرایش در اعضاء هیات علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشگاه برای انجام پروژههای پژوهشی و پایاننامهها و رسالههای دانشجویان تحصیلات تکمیلی با توجه به لبه علم و اسناد بالادستی از جمله برنامه اقتصاد مقاومتی و برنامههای توسعه از اهمیت بالائی برخوردار است. تدوین درخت دانش، تعیین اولویتهای پژوهشی زماندار با همفکری با مراجع صنعتی و مدیریتی مرتبط در سطح ملی و ایجاد انگیزش و آگاهی لازم برای مشارکت گسترده اعضاء هیات علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی در برنامه میتواند به تجمیع نتایج مطالعاتی و پژوهشی و تهیه بستههای فناوری قابل اجرا در کشور بیانجامد که در آن تمام ابعاد فنی، اقتصادی، حقوقی و قابلیت پیادهسازی و تجاریسازی لحاظ شدهباشد. در اینمیان حمایت از اختراعات و اکتشافات و ساخت و تولید انبوه محصولات دانشبنیان مرتبط با صنعت آب از اهمیت بالائی برخوردار است.

  • اهداف برنامه:

هدف از برنامهریزی و اجرای برنامه آب، دستیابی به دستاوردهای زیر میباشد:

  • آیندهنگاری و توسعه دانشگاه در جهت همسوئی و اثرگذاری در برنامههای درازمدت کشور با تعیین نیازهای توسعه پایدار منابع آب در افقهای میانمدت و بلندمدت با توجه به ابعاد مختلف توسعه فراگیر
  • جهتدهی و ایجاد گرایش در فعالیتهای اعضاء هیات علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی برای تولید علم و محصولات علمی قابل استفاده در برنامههای اولویتدار توسعه در سطوح ملی و بینالمللی

  • مراحل اجرای برنامه

مراحل انجام برنامه آب عبارتند از:

  • تدوین درخت دانش آب و تعیین شاخههای اولویتدار با توجه به آخرین پیشرفتهای علوم و فنون مرتبط با آب
  • بررسی ظرفیت رشته های تحصیلات تکمیلی دانشگاه در جهت انجام پروژههای پژوهشی مورد نیاز برای دست‌یابی به اهداف برنامه در قالب پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی یا پروژه‌های مستقل پژوهشی
  • تدوین نظام موضوعات و تعیین موضوعات اولویت دار برای جهت‌دهی و هدایت فعالیت‌های علمی- پژوهشی دانشگاه با توجه به اسناد بالادستی و سیاستگزاریهای مرتبط با آب در برنامه‌های میان‌مدت و بلندمدت توسعه در کشور
  • تهیه درخت دانش جزئی برای هرکدام از موضوعات اولویتدار با همکاری دانشکدهها و صنعت و تدوین نظام مسائل بر اساس نیاز صنعت داخلی و کشش علمی بین المللی
  • پیشنهاد ایجاد رشته‌های جدید برای پوشش ابعاد علمی موضوع با توجه به محدودیت‌های رشته‌های موجود در دست‌یابی به اهداف برنامه
  • دریافت گزارش توجیهی و درخت دانش پایان نامه های تحصیلات تکمیلی پیشنهادی از سوی اعضاء هیات علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی و تطابق آنها با نظام مسائل و اهداف اولویت دار برنامه
  • سفارش انجام پایان نامههای تحصیلات تکمیلی و یا پروژههای پژوهشی برای ایجاد ارتباط منطقی بین نتایج بهدست آمده از پایان نامههای تصویبشده و پیشنهادی رشته‌های مرتبط در جهت ایجاد همافزائی و قابلیت ارائه نتایج به برنامه‌های توسعه در سطوح ملی و بین‌المللی
  • تدوین برنامه‌های جذب اعتبارات لازم از منابع دولتی و خصوصی برای پیاده‌سازی و تجاری‌سازی نتایج، بسته‌ها و یا محصولات به‌دست آمده از پروژه‌های پژوهشی و پایان‌نامه‌های انجام شده در چارچوب اهداف برنامه
  • بازبینی و به‌روزرسانی برنامه آب با توجه به دستاوردهای پیشین و آینده‌نگاری در برنامه‌های توسعه در سطوح ملی و بین‌المللی
  • تبدیل نتایج تحقیقات همسو به طرح یا فناوری برای معرفی به دولت، بخش خصوصی و مبادی تصمیم سازی کشور
  • پیشنهاد برنامه‌های ترویجی برای توسعه بهره‌گیری از نتایج اثبات شده و دستاوردهای حاصله از پروژه‌های پژوهشی انجام شده در سطوح مختلف حقوقی، مدیریتی و اجرائی در کشور

  • تشکیلات اجرائی برنامه:

  • شورای راهبری برنامه

شورای راهبری برنامه متشکل از 8 نفر از اعضاء هیات علمی دانشگاه از دانشکده‌های ذیربط و پژوهشکده‌های مرتبط با موضوعات برنامه و 9 نفر از متخصصین و نخبگان علمی و صنعتی خارج از دانشگاه بشرح زیر میباشند.

الف- اعضاء داخلی بهترتیب حروف الفبای نام خانوادگی عبارتند از:

نام و نام‌خانوادگی

دانشکده/پژوهشکده

آقای دکترابراهیم بیکزاده

حقوق

آقای دکتر رامین حقیقی خوشخو

مکانیک

آقای دکتر عبدالله رشیدی مهرابادی

آب و فاضلاب

آقای دکترسید سعید سید حسین داورانی

شیمی

آقای دکتر جلال عطاری

آب

آقای دکتر حمیدرضا ناصری

اقتصاد آب و محیط زیست

آقای دکتر سید حسین

محیط زیست

ب- اعضاء خارج از دانشگاه بهترتیب حروف الفبای نام خانوادگی عبارتند از:

نام و نام‌خانوادگی

سازمان

آقای دکتر مرتضی افتخاری

تحقیقات آب

آقای دکتر جلیل بشارتی

آب و مناطق محروم

آقای مهندس عباس جعفری

برنامهریزی آب

آقای دکتر سید یحیی صفوی

جغرافیای سیاسی

آقای دکتر حمیدرضا شریف واقفی

تامین و تصفیه آب

آقای مهندس عباس شفیعی

آب

آقای مهندس علی اصغر قانع

آب و فاضلاب

آقای مهندس عباس کشاورز

آب و کشاورزی

آقای دکتر غلامرضا مدنیان

حقوق آب