مدیریت برنامه‌های دانشگاهی علمی (مبدع)

نسخه آزمایشی

عنوان برنامه علمی : علوم شناختی

مجری برنامه: دکتر حمیدرضا پور اعتماد

پست الکترونیک: cognitive@sbu.ac.ir

معرفی علوم و فناوریهای شناختی

علوم فناوریهای شناختی : یکی از دانشهای نو است که به مطالعه کارکردهای ذهن/ مغز و ساز و کارهای کسب و کاربست دانش و مهارتها می پردازد. این حوزه، آخرین عضو مجموعه دانشها و فناوریهای همگراست که NBIC نامیده میشود:

  • علوم و فناوریهای بیولوژیکی
  • علوم و فناوریهای نانو
  • علوم فناوریهای اطلاعات
  • علوم و فناوریهای شناختی

اين چهار حوزه مكمل همديگر بوده، توسعه و استفاده از آنها تأثيرات عظيمی را بر حیات و تمدن بشری دارد. از این رو، NBIC و به ویژه علوم شناختی، جز برنامه های علمی دانشگاه شهید بهشتی گذاشته شده تا موضوع پژوهشها، رساله ها و پایان نامه های قرار گیرد.

تقسیم بندیهای متنوعی از علوم شناختی شده است. اما تقسیم ششگانه دایرۀ المعارف MIT پذیرش عامتری یافته است:

  1. روانشناسی شناختی (Cognitive psychology)
  2. مدلسازی شناختی (Cognitive modeling)
  3. انسان شناسی شناختی (Cognitive anthropology)
  4. زبان شناسی شناختی (Cognitive linguistics)
  5. علوم اعصاب شناختی (Cognitive neuroscience)
  6. فلسفه ذهن (Philosophy of mind)

مراحل تهیه درختواره دانش و فهرست موضوعات پژوهشی متناظر با واحدهای دانشگاهی

تهیه درختواره دانش و موضوعات پژوهشی با مشارکت تعداد کثیری از همکاران، دانشجویان و کارشناسانی که با پژوهشکده علوم شناختی و مغز تعامل داشتهاند، به دو شیوه متمایز صورت گرفت. پیشاپیش از همکاری همه آنها تشکر به عمل میآید:

  • در شیوه اول تهیه درختواره بر مبنای پایگاه وب علوم (Web of Science) از محصولات کمپانی تامسون رویترز (Thomson Reuters) مبانی تهیه درختواره دانش قرار گرفت. بررسی کلی این پایگاه طی سالهای 1945 تا 2015 میلادی (بیش از 70 سال) نشان داد که به طور کلی 54243197 مقاله علمی دراین پایگاه وجود دارد، که تعداد 4685000 مقاله از موجود در این پایگاه، در موضوعات مختلف حوزه علوم شناختی نوشته شده اند.

به دلایل مختلف از جمله اینکه شاخههای این درخت جامع و مانع نبود و با الویتهای پژوهشی جاری درحوزه علوم شناختی کشور همخوانی نداشت، این رویکرد متوقف شد.

  • در شیوه دوم درختواره بر مبنای اطلس شناختی (Cognitive Atlas) دانشگاه استنفورد تهیه شد. مراحل تهیه و تنظیم درختواره و موضوعات پژوهشی عبارتند از:
  1. استخراج بیش از 500 کانسپت در 10مقوله (Classes) در حوزههای شناختی از منبع مورد نظر
  2. اعلام نظر و وزن دهی گروه خبره (Expert Panel) متشکل از اساتید و کارشناسان فعال در پژوهشکده علوم شناختی و مغز در خصوص رابطه / تناسب میان مقولهها و گروههای آموزشی و پژوهشی دانشگاه
  3. فیلتر مقولهها براساس وزن اختصاص داده شده در مرحله دوم
  4. انتساب مقولهها و مفاهیم (Concepts) به هر یک از گروه های آموزشی
  5. نرمالایز کردن (نمره z) امتیازات داده شده به هر یک از مقولهها و مفاهیم
  6. فیلتر مفاهیم بر اساس نمره z به دست آمده در مرحله 5
  7. اعلام مفاهیم نهایی شده در هر مقوله به گروه خبره به منظور تبدیل مفاهیم و توضیحات هر مقوله به فهرست موضوعات پژوهشی متناظر با هر یک از واحدهای دانشگاه
  8. ادغام الویتهای پژوهشی منابع بالادستی در سال 1395 خورشیدی با موضوعات پژوهشی
  9. جمع بندی نهایی و تهیه جداول و گراف ها
  10. ارائه جدول فهرست موضوعات پژوهشی به دانشگاه (پیوست). سایر اطلاعات در دبیرخانه برنامه علوم شناختی موجود است.

در پایان لازم به توجه است که بین موضوعات همجوار دانشگاهی مثلاً دانشکده مهندسی و دانشکده کامپیوتر همپوشی وجود دارد. با این حال پیشنهاد می شود که تمام پژوهشگران دانشگاه علاوه بر موضوعات واحد (پژوهشکده/ دانشکده) مربوطه، موضوعات سایر واحدها را مطمح نظر قرار دهند.