مدیریت برنامه‌های دانشگاهی علمی (مبدع)

نسخه آزمایشی

عنوان برنامه علمی‌: فضای مجازی و فناوری اطلاعات

مجری: دکتر علیرضا طالبپور

دستیار مجری: دکتر صدرا احمدی

کارشناس اجرائی برنامه : نفیسه فروزیده

پست الکترونیکcyberspace@sbu.ac.ir :

مقدمه

مطابق با نقشهی جامع علمی کشور یکی از اهداف کلان نظام علم و فناوری، دستیابی به توسعهی علوم و فناوری های نوین و نافع، متناسب با اولویتها، نیازها و مزیتهای نسبی کشور و انتشار و به کارگیری آنها در نهادهای آموزشی، صنعتی و خدماتی می‌باشد. یکی از کاربردهای کلان برای توسعهی علم و فناوری در کشور جهت دهی آموزش، پژوهش، فناوری و نوآوری به سمت حل مشکلات و رفع نیازهای واقعی و اقتضائات کشور است. دانشگاه شهید بهشتی برای محقق سازی این مهم اقدام به تعریف برنامههای علمی در 9 حوزه نموده است.

برنامه فضای مجازی یکی از مجموعه برنامه‌های نه‌گانه دانشگاه شهید بهشتی است که به منظور افزایش توانمندی پژوهشی و آموزشی و تبدیل دانشگاه به یک قطب علمی در این حوزه تدوین شده است. این برنامه مطابق با مصوبه هیئت رئیسه دانشگاه مصوب شده و با دعوت از متخصصین داخل و خارج از دانشگاه در حوزه فضای مجازی در 12 محور اصلی تدوین شده است. در این برنامه تلاش شده است تا در هر کدام از محور‌ها متناسب با نیاز‌های واقعی و به روز جامعه در حوزه فضای مجازی و فناوری اطلاعات و توانمندی علمی و پژوهشی استاتید دانشگاه در دانشکده‌های مختلف نظام موضوعات تدوین گردد.

معرفی

برنامه فضای مجازی یکی از برنامه‌های نه‌گانه دانشگاه شهید بهشتی در جهت ارتقاء فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه برای دست‌یابی به رتبه دانشگاه‌های نسل چهارم با توانائی تحلیل وضعیت موجود و جهت‌دهی فعالیت‌ها با توجه به دیده‌بانی و آینده‌نگاری علوم و فنون در حوزه فضای مجازی و فناوری اطلاعات در سطوح ملی و بین‌المللی است.

دانشگاه شهید بهشتی در طرح تدوین برنامه‌های علمی در حوزه‌های 9 گانه در نظر دارد طرح‌های پژوهشی و پایان‌نامه‌های هر حوزه را که در رشته‌های مختلف تعریف می‌شوند، مورد حمایت قرار دهد. این حمایت به موازات جهت‌دهی طرح‌های مزبور در راستای اولویت‌های کشور، نیازهای دستگاه‌های اجرایی و چشم‌انداز بحران‌های محتمل صورت می‌گیرد تا علاوه بر ایجاد ارتباط ارگانیک بین نهاد پژوهش و دستگاه اجرایی، پشتوانه مناسبی برای سیاستگذاری در کلیه حوزه‌های مرتبط با برنامه‌های علمی در حوزه‌های 9 گانه فراهم آید.

اهمیت

در طراحی استراتژي توسعه اقتصادي، تکنولوژي اطلاعات و ارتباطات اغلب بعنوان یکی از بخشهاي تاثیرگذار در رشد اقتصادي مورد توجه دولتهاي مختلف قرار میگیرد. استفاده از سیستم‌هاي پیشرفته و مدرن ICT و توسعه کسب و کار در فضای مجازی، موجب تسهیل دگرگونی و تغییر اقتصادي صنایع سنتی می‌گردد.

امروزه استفاده از ابزارهای ICT به منظور توسعه کسب و کار در فضای مجازی و تحلیل نحوه تعامل کاربران فضای مجازی با کسب و کارهای شکل گرفته در این فضا از اجزاء کلیدي بسیاري از فعالیتهاي اقتصادي است. ICT از طرق مختلفی میتواند بر عملکرد کلی اقتصاد اثرگذار باشد. اول اینکه، پیشرفت در بخش ICT می‌تواند موجب افزایش تولید و بهبود بهره‌وري در خود بخش ICT شود که مستقیماً عملکرد اقتصادي جامعه را بهبود می‌بخشد. دوم و از همه مهمتر اینکه، انتخاب تکنولوژي و خدمات ICT در بخش‌هاي دیگر و بهبود عملکرد این بخش‌ها به طور غیرمستقیم عملکرد اقتصادي جامعه را بهبود می‌بخشد.

یکی از بخش‌های کلیدی حوزه ICT، بخش فضای وب یا فضای مجازی است که در دنیای امروز اغلب امور از طریق این فضا انجام می‌شود و سازمان‌ها و سرویس‌دهندگان از طریق این فضا به ارائه سرویس به مشتریان خود می‌پردازند. مدیریت صحیح استفاده از این فضا در کسب و کار می‌تواند منجر به افزایش بهره‌وری در سرویس‌رسانی و رشد سودآوری برای سازمان‌ها شود. هدف اصلی از تدوین برنامه فضای مجازی در دانشگاه شهید بهشتی انجام مطالعات کارآمد به منظور استفاده و مدیریت هرچه بهتر فضای مجازی و چرخه‌های اقتصادی‌‌ است که در این فضا در حال شکل‌گیری می‌باشند. چنین مطالعاتی می‌توانند در سطح اول، دانشگاه و در مرحله بعد کشور را در حوزه استفاده کارا از فضای مجازی پیشران سازد.

اهـداف

  • آینده نگاری و توسعه دانشگاه در جهت هم سوئی و اثرگذاری در برنامه های درازمدت کشور با تعیین نیازهای توسعه پایدار فضای مجازی و فناوری اطلاعات در افق های میان مدت و بلندمدت با توجه به ابعاد مختلف توسعه فراگیر
  • جهت‌دهی و ایجاد گرایش در فعالیت های اعضاء هیات علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی برای تولید علم و محصولات علمی قابل استفاده در برنامه های اولویت دار توسعه در سطوح ملی و بین المللی

مراحل تدوین برنامه

  • برگزاری جلسه عمومی کمیته برنامه علمی فضای مجازی
  • معرفی و بحث و تبادل نظر در مورد مراحل اجرای برنامه علمی
  • درخواست از نهادهای خارج از دانشگاه برای اعلام نیازمندی های صنعت و جامعه به منظور اصلاح نظام مسائل
  • بررسی و انتخاب متدولوژی های تدوین درخت موضوعات
  • بررسی و اصلاح نقشه دانش و درخت موضوعات حوزه فضای مجازی و فناوری اطلاعات
  • بررسی و تعیین شاخه های اولویت دار برای جهت‌دهی و هدایت فعالیت‌های علمی با توجه به آخرین پیشرفت های علوم و فنون مرتبط با این حوزه، اسناد بالادستی و سیاستگذاری های مرتبط با حوزه فضای مجازی و فناوری اطلاعات در برنامه‌های میان‌مدت و بلندمدت توسعه در کشور
  • برگزاری جلسه داخلی کمیته برنامه علمی فضای مجازی
    • بررسی نیازمندی های تدوین درخت موضوعات
    • بررسی متدلوژی و معیارهای ارزیابی اهمیت موضوعات علمی
    • بررسی نظام انگیزشی برنامه علمی
    • دسته بندی کلان موضوعات
  • برگزاری جلسه با معاونین پژوهشی دانشکده های مرتبط
    • معرفی برنامه و چهارچوب نظام مسائل پیشنهادی
    • انجام نظرخواهی به منظور جرح و تعدیل عناوین و اولویت های نظام مسائل (حوزه ها، ابعاد، مسائل و ...)
    • بررسی نظام انگیزشی برنامه علمی به منظور ترغیب اعضاء هیئت علمی و دانشجویان
    • بررسی و شناخت ظرفیت رشته های تحصیلات تکمیلی دانشگاه در جهت انجام پروژه های پژوهشی مورد نیاز برای دست‌یابی به اهداف برنامه در قالب پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلییا پروژه‌های مستقل پژوهشی
  • دریافت گزارش توجیهی و نظام مسائل پیشنهادی از سوی دانشکده ها و تطابق آنها با اهداف اولویت دار برنامه
  • جمع بندی پیشنهادات دانشکده ها و تدوین نظام مسائل برنامه علمی فضای مجازی

معیارهای انتخاب زمینه ها و حوزه های تمرکز برنامه علمی

  • اهمیت مساله در کشور (نیاز جامعه)
  • اهمیت علمی مساله (تولید علم)
  • چند رشته ای بودن مساله (پاردایم جهانی توسعه علمی)
  • پتانسیلها و ظرفیت های موجود در دانشگاه (ممکن بودن)
  • نهادیا سازمان متقاضی (تولید ثروت برای توسعه پژوهش)

مراحل اجرای برنامه

  • تدوین درخت دانش حوزه فضای مجازی و فناوری اطلاعات و تعیین شاخه های اولویت دار با توجه به آخرین پیشرفت های علوم و فنون مرتبط با این حوزه
  • بررسی ظرفیت رشته های تحصیلات تکمیلی دانشگاه در جهت انجام پروژه های پژوهشی مورد نیاز برای دست‌یابی به اهداف برنامه در قالب پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلییا پروژه‌های مستقل پژوهشی
  • تعیین خوشه های اولویت دار برای جهت‌دهی و هدایت فعالیت‌های علمی- پژوهشی دانشگاه با توجه به اسناد بالادستی و سیاستگذاری های مرتبط با حوزه فضای مجازی و فناوری اطلاعات در برنامه‌های میان‌مدت و بلندمدت توسعه در کشور
  • تهیه درخت دانش جزئی برای هرکدام از خوشه های اولویت دار
  • پیشنهاد ایجاد رشته‌های جدید برای پوشش ابعاد علمی موضوع با توجه به محدودیت‌های رشته‌های موجود در دست‌یابی به اهداف برنامه
  • ارسال خوشه های اولویت دار و درخت های جزئی مربوطه به دانشکده ها و انجام نظرخواهی و جرح و تعدیل عناوین و اولویت ها
  • تصویب و ابلاغ خوشه ها و عناوین اولویت دار برنامه جهت اجرا در شورای مرکزی برنامه های علمی و شورای دانشگاه
  • دریافت گزارش توجیهی و درخت دانش پایان نامه های تحصیلات تکمیلی پیشنهادی از سوی اعضاء هیات علمی و دانشجویان تحصیلات تکمیلی و تطابق آنها با اهداف اولویت دار برنامه
  • سفارش انجام پایان نامه های تحصیلات تکمیلی و یا پروژه های پژوهشی برای ایجاد ارتباط منطقی بین نتایج بدست آمده از پایان نامه های تصویب شده و پیشنهادی رشته‌های مرتبط در جهت ایجاد هم افزائی و قابلیت ارائه نتایج به برنامه‌های توسعه در سطوح ملی و بین‌المللی
  • تدوین برنامه‌های جذب اعتبارات لازم از منابع دولتی و خصوصی برای پیاده‌سازی و تجاری‌سازی نتایج، بسته‌ها و یا محصولات به‌دست آمده از پروژه‌های پژوهشی و پایان‌نامه‌های انجام شده در چارچوب اهداف برنامه
  • بازبینی و به‌روزرسانی برنامه فضای مجازی و فناوری اطلاعات با توجه به دستاوردهای پیشین و آینده‌نگاری در برنامه‌های توسعه در سطوح ملی و بین‌المللی
  • تبدیل نتایج تحقیقات همسو به طرح یا فناوری برای معرفی به دولت، بخش خصوصی و مبادی تصمیم سازی
  • پیشنهاد برنامه‌های ترویجی برای توسعه بهره‌گیری از نتایج اثبات شده و دستاوردهای حاصله از پروژه‌های پژوهشی انجام شده در سطوح مختلف جقوقی، مدیریتی و اجرائی در کشور

شورای راهبری برنامه : متشکل از 8 نفر از اعضاء هیات علمی دانشگاه از دانشکده‌های ذیربط و پژوهشکده‌های مرتبط با موضوعات برنامه و 8 نفر از متخصصین و نخبگان علمی و صنعتی خارج از دانشگاه می‌باشد.

اعضاء داخلی شورای راهبری برنامه به ترتیب حروف الفبا

نام و نام خانوادگی

دانشکده/پژوهشکده

دکتر کاوه بازرگان

مدیریت و حسابداری

دکتر سید قاسم جعفرزاده

حقوق

دکتر حسن حقیقی

مهندسی و علوم کامپیوتر

دکتر فرهاد دژپسند

علوم اقتصادی و سیاسی

دکترفریدون شمس علئی

مهندسی و علوم کامپیوتر

دکتر مهرنوش شمس فرد

مهندسی و علوم کامپیوتر

دکتر مقصود عباسپور

مهندسی و علوم کامپیوتر

دکتر علی مظاهری

علوم تربیتی

اعضاء خارجی شورای راهبری به ترتیب حروف الفبا

نام و نام خانوادگی

سازمان

مهندس محمد حسن انتظاری

عضو حقیقی شورای عالی فضای مجازی

مهندس برات قنبری

معاون برنامه ریزی و نظارت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

دکتر مرتضی براری

معاون حقوقی امور دولت و مجلس وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات

مهندس نصرالله جهانگرد

معاون وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات و رییس سازمان فناوری اطلاعات

دکتر سعیدعاملی

عضو حقیقی شورای عالی فضای مجازی

دکتر علی معینی

مدیرکل تحول اداری و فناوری اطلاعات وزارت علوم تحقیقات و فناوری

دکتر مهدی نوید ادهم

دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش

دکتر حمیدرضا نیکوفر

قائم مقام همراه اول