مدیریت برنامه‌های دانشگاهی علمی (مبدع)

نسخه آزمایشی

عنوان برنامه علمی : محیط زیست

مجری برنامه: دکتر هومان لیاقتی

دستیار مجری: دکتر رضا میرزایی تالارپشتی

کارشناس اجرایی: مریم یوسفی برداسکن

پست الکترونیک: environment@sbu.ac.ir

معرفی، اهمیت و اهداف:

طبیعت و محیط زیست، موهبتی خداوندی است متشکل از موجودات و منابع که ادامه حیات بشر به آن وابسته می‌باشد. از طرفی طبیعت بسترۀ پرورش و کمال انسان بوده که همه عناصر آن از ابر و باد و مه و خورشید و فلک درکارند تا آدمی در پرتو آنها از مادیت به معنویت برسد. در نتیجه طبیعت و محیط زیست، نعمتی است که خداوند به امانت در اختیار انسان قرار داده و آدمیان در برابر چگونگی بهره‌برداری از آن مسئول هستند. به فرموده پیامبر گرامی اسلام: «زمین را نوازش کنید و از آن برکت بگیرید؛ زیرا او مادر شماست، مادری که به فرزندانش مهربان است». بنابراین حفاظت از محیط زیست نه تنها به عنوان جزء تفکیک‌ناپذیر توسعه پایدار جوامع انسانی بوده بلکه به عنوان ارزش بنیادین مورد نیاز نسل امروز و نسل‌های آتی مورد پذیرش و تاکید فراوان قرار گرفته است.

امروزه با رشد جمعیت و پیشرفت فناوری، مصادیق ناپایداری و تهدیدهای محیط زیستی (نظیر برداشت و تخریب بی‌رویه منابع، افزایش آلودگیها، استفاده نامناسب از انرژی، خشکسالی و تغییر اقلیم و بیابانزایی) افزایش چشمگیری داشته بطوریکه نابسامانی‌های محیط زیستی از مهمترین دغدغه‌های جهان امروز می‌باشد. در نتیجه این نابسامانیها جامعه بشری سعی در یافتن راه حل‌های پایدار برای آنها دارد. دولت‌ها در طي سال‌ها با صرف هزينه‌هاي گزاف تلاش کرده‌اند تا آگاهي مردم را براي حفظ و سلامت محيط زيست بالا ببرند. تلاش‌هاي نهادهای محيط زيستی و سياست‌گذاري‌‌هاي دولت‌ها باعث شد که نگرش انسانها نسبت به طبیعت تغییر کرده و زمين را در بارور ساختن و حفاظت از منابع خود ياري کنند. دانشگاه ها نیز بعنوان متولیان تولید علم در کشور وظیفه‌ی سنگینی در حفظ محیط زیست دارند. از طرفی دیگر ماهیت فراگیر و بین رشته‌ای محیط زیست همه‌ي علوم از علوم انسانی تا علوم فنی و مهندسی را درگیر خود نموده و در نتیجه سیاست‌های کلان دانشگاه‌ها مستلزم در نظر گرفتن مسائل محیط زیستی و قوانین و مقررات آن در تداوم تولید علم و فناوری می‌باشند.

دانشگاه شهید بهشتی بعنوان یکی از مراکز علمی پیشرو و تاثیر گذار در کشور با بهره‌مندی از کادر هیأت علمی مجرب و توانمندی علمی، برنامه محیط زیست را با محوریت پژوهشکده علوم محیطی در راستای سیاستگذاری و راهبری کلان برنامه‌های علمی آغاز نموده است. در این راستا برنامه جامع محیط زیست دانشگاه در تعامل سازنده و یکپارچه بین دانشکده‌ها و پژوهشکده‌ها ترسیم شده تا مسائل اصلی محیط زیست در تمامی فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی دانشگاه به نحو شایسته لحاظ ‌گردد. ضمن اینکه الگویی مناسب در جهت پیشبرد برنامه محیط زیست کشور ارائه نماید. بنابراین ارتقا و نهادینه کردن فرهنگ مطلوب محیط زیستی، انجام پژوهشهای نیاز محور و ارائه نتایج آنها به تصمیم‌سازان، پژوهشگران و صاحبان صنایع و جامعه، ارتقای جایگاه ایران در میان کشورهای جهان در زمینه شاخص‌های محیط زیستی، تحقق توسعه اقتصادی پایدار و سازگار با محیط زیست، مدیریت و کاهش آلاینده‌ها و اثرات مخرب آنها بر محیط زیست، دستیابی به فناوریهای نوین و بومی سازی آنها، توسعه و بکارگیری استانداردها و قوانین محیط زیستی در کشور و تربیت نیروی پژوهشگر ماهر در زمینه‌های مختلف محیط زیست، تشویق وترغیب فعالیتهای زیست محیطی در سطوح بین المللی ومنطقه‌ای و توسعه قوانین و معاهدات بین‌المللی به منظور کنترل آلودگی و تخریب محیط زیست ناشی از فعالیتهای بشری از اهداف این برنامه می‌باشد.

مراحل تدوین برنامه و نظام موضوعات:

تدوین برنامه محیط زیست دانشگاه و نظام موضوعات پیشنهادی در ابتدا با تقسیم بندی کلی علوم در حوضه دانشی صورت گرفت. با توجه به پتانسیلهای موجود در دانشگاه و نیز با در نظر گرفتن تخصص اعضای کمیته راهبردی، حوزه های دانشی علوم در پنج مقوله زیر تعریف گردید.

1- علوم فنی و مهندسی

2- هنر و معماری

3- علوم کشاورزی و منابع طبیعی

4- علوم پایه

5- علوم انسانی و اجتماعی

در ادامه طی سلسله جلسات متعدد و ضمن نظر‌خواهی از اعضای کمیته راهبردی، پیشنهادات و موضوعات پیشنهادی آنها نیز به شور و بحث گذاشته شد و نظام موضوعات در حوزه‌های مختلف با دقت بسیار انتخاب و نهایی شدند. بعلاوه، تدوین موضوعات با مراجعه به اولویتهای پژوهشی سازمانها و ادارات و نیز مراجعه به مستندات مرتبط تکمیل گردید. پس از تدوین اعم موضوعات بر حسب اهمیت موضوع از 1 تا 3 (بصورت A, B و C) اولویت‌بندی شدند. در نهایت دانشکده/پژوهشکده‌های مجری و همکار برای هر یک از نظام موضوعات به تفکیک انتخاب گردیدند. لازم بذکر است که این برنامه در تمامی مراحل اعم از پیشنهاد و تدوین موضوعات، اولویت‌بندی و تعیین دانشکده/پژوهشکده‌های مجری و همکار از وجود تمامی اعضای کمیته راهبردی به نحو شایسته‌ای بهره برده است.

اعضای کمیته راهبردی درون دانشگاهی

نام ونام خانوادگی

دانشکده/پژوهشکده

دکتر نغمه مبرقعی

علوم محیطی

دکتر فاطمه باقریان

روانشناسی

دکتر سپیده حامدی

مهندسی انرژی و فناوریهای نوین

دکتر محمد یزدی

علوم زمین

دکتر عبدالعلی قوام

علوم اقتصادي و سياسي

دکتر سید حسن تقوایی

معماری و شهرسازی

دکتر سید علی حسینی

فیزیک

دکتر ابوالقاسم علی قارداشی

عمران، آب و محیط زیست

دکتر عبدالمجید مهدوی دامغانی:مشاور برنامه محیط زیست در شاخه مهندسی علوم کشاورزی

علوم محیطی

اعضای کمیته راهبردی خارج دانشگاهی

نام ونام خانوادگی

دانشکده/پژوهشکده

مهندس سید محمد حسین شریعتمدار

مشاور عالی وزارت جهاد کشاورزی

دکتر فیروز توفیق

استاد دانشگاه تهران

دکتر مجید مخدوم

استاد دانشگاه تهران

مهندس ناصر مقدسی

قائم مقام رئیس سازمان جنگلها، مراتع و آبخیزداری کشور

دکتر محمد مجابی

معاون توسعه مدیریت، حقوقی و امور مجلس سازمان محیط زیست

دکتر اسکندر زند

معاون وزیر جهاد و رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی

دکتر سید محمدسعید نوری نائینی

استاد دانشگاه شهید بهشتی

دکتر بهرام طاهری

مدیر کل بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE) وزارت نیرو

دکتر سید باقر مرتضوی

مدیر کل بهداشت، ایمنی و محیط زیست (HSE) وزارت نفت

دکتر حسینعلی بهرامی

دبیر ستاد توسعه فناوری‌های آب، خشکسالی، فرسایش و محیط زیست

معاونت علمی و فناوری‌های ریاست جمهوری