مدیریت برنامه‌های دانشگاهی علمی (مبدع)

نسخه آزمایشی

پیش بینی کننده های خیانت در ازدواج

  • نویسندگان

    ناهید سادات شریفی

  • عنوان فارسی مقاله: پیش بینی کننده های خیانت در ازدواج

  • فرمت مقاله

    application/pdf

تصویر مطلب پیش بینی کننده های خیانت در ازدواج
  • دوشنبه 4 بهمن 1395
  • 582

چکیده فارسی

خانواده یکی از نهادهای زیربنایی و از ساختارهای اصلی جامعه به شمار میآید که یکی از اهداف آن رشد و تعالی شخصیت انسان است. نهاد خانواده در همه جوامع پذیرفته شده و دارای نقش و پایگاه گوناگون است. اگرچه خصوصیات و ساختار در خانوادهها، متفاوت هستند، اما عملکرد آنان معمولا" شبیه هم میباشند. وجود کارکردهای خانوده تا آن اندازه مهم است که روانشناسان و جامعهشناسان مطالعات و نظرات متعددی در مورد آن بیان نمودهاند. مینوچین بنیانگذار خانواده درمانی ساختاری، خانواده را ساختاری میداند که در شرایط واقعی خود شناخته میشود. ساختار، مجموعه رفتارها و نقشهایی است که اعضای خانواده از طریق آن به هم مرتبط هستند. در ادامه مینوچین زن و شوهر را به عنوان شریک زندگی، یکی از زیر مجموعههای مهم در خانواده میداند که اگر خانواده از ساختار خوبی برخوردار باشد، آن دو یکدیگر را حمایت و تقویت میکنند و به یکدیگر وابسته میشوند و از شرایط خوبی برخوردار خواهند بود ( مینوچین، 1992).

مسایل و موضوعات متعددی بر روابط همسران و در نتیجه پایداری خانواده موثر هستند. یکی از مهمترین موضوعات موثر بر روابط زناشویی خیانت است که به دلیل شدت و ابعاد تاثیرگذاری، از جمله پیچیدهترین موضوعات تحقیقاتی هم بشمار میآید. پژوهشهای انجام شده در آمریکا موید این واقعیت هستند که روابط فرازناشویی عمدهترین دلیل از همپاشیدگی ازدواج در زمینه تعارضات و اختلافات است (پلات، 2008). پژوهشی که در پنج کشور چین، روسیه، ترکیه، انگلستان و آمریکا صورتگرفته، نشان داد اگرچه بیشتر مردم در تمامی فرهنگها معتقدند که خیانت بویژه برای زنان کاری نادرست بوده و اغلب باعث طلاق و خشونت میشود، اما این رفتار درحال گسترش است (نواک، گلن، ویسفلد، امام اوقلو، کارول ویسفلد، بوتوفس کایا و شن، 2014). اما براستی چه رفتارهایی خیانت فرض میشوند؟

دریگوتاس و بارت (2001) خیانت را یک رفتار عاطفی و جنسی خارج از هنجار زوج با فردی بیرون از رابطه، تعریف میکنند. بلو و هارتنت (2005) تعریف وسیعتری از خیانت ارایه نمودند. براین اساس خیانت یک عمل جنسی یا عاطفی با فردی دیگر در داخل یک رابطهی متعهدانه است. این رابطه که خارج از زندگی زناشویی رخ داده نوعی پیمانشکنی نسبت به هنجارهای مورد توافق آشکار و نهان مابین همسران است. تامپسون (1984) هم در تیپولوژی خیانت، سه نوع عاطفی، جنسی و عاطفی- جنسی را ارایه نمود که مورد قبول محققان قرار گرفت. خیانت جنسی شامل انواع ارتباط جنسی، مانند لمس خیلی نزدیک، بوسه و آمیزش جنسی است. خیانت عاطفی صرف شامل هر نوع وابستگی عاطفی به نفر سوم مانند قرار عاشقانه است. آخرین نوع تیپولوژی تامپسون خیانت عاطفی و جنسی با هم است.

متغیرهای متعددی در بروز خیانت موثر هستند که از آنها میتوان به عنوان پیشبینی کنندههای خیانت نام برد. بررسی در ادبیات پژوهشی نشان میدهد، بخش اصلی تحقیقات در مورد خیانت، به رابطه همسران مریوط است. در این تحقیقات، هدف تعیین عوامل خطرساز در گرایش به سمت خیانت و پیشبینی کنندههای آن میباشد (دریگوتاس و همکاران، 1997؛ زاک و همکاران، 2002). یکی از این عوامل، رضایت زناشویی است. سطح پایین رضایت زناشویی و تعهد و نمره بالای خودشیفتگی، احتمال بیشتر درگیر شدن در خیانت را پیشبینی میکنند (باس و شاکلفورد، 1997). آلن (2008) نیز بر عدم رضایت در ازدواج و خیانت زوجی تاکید کرده است. زوجی که رضایت جنسی ندارند، گاهی این عدم رضایت را با رابطه جنسی خارج از ازدواج جبران میکنند (آتکینز، باکوم و جیکوبسون، 2001

علاوه بر عوامل مربوط به رابطه همسران، عوامل فردی نیز در بروز خیانت موثر هستند. شاکلفورد، بسر و گوئتز (2008) شخصیت را به عنوان یکی از پیشبینی کنندههای خیانت بررسی کرده و دریافتند افراد با میزان پایین توافقپذیری و وجدانگرایی، احتمال درگیری بیشتری در روابط خارج از ازدواج دارند. در بررسی آمادگی به خیانت در سالهای اولیه ازدواج، دو عامل شخصیت و وجدانگرایی پایین، شامل تعارضهای زناشویی و عدم رضایت جنسی، عوامل اثرگذار برخیانت شناخته شدند (باس و شاکلفورد، 2003). عامل دیگر، تمایل فردی در شرکت در تعاملات غیرمتعهدانه جنسی میباشد. افرادی که تمایل به نگرشهای جنسی آزادانهی بیشتری دارند و نسبت به تمایلات جنسی اجتماعی راغبتر و سهلگیرتر هستند، بیشتر درگیر خیانت میشوند (متینگلی، 2011).. پژوهشگران معتقدند، سبک دلبستگی با خیانت ارتباط زیادی دارد، چرا که در طول زندگی فعال باقی مانده و به عنوان بنیانی برای دلبستگی با همسر بکار خواهد رفت (فرالی و شیور، 2000؛ هازان و دیاموند، 2000).

در انتها به عنوان سومین دسته از عوامل موثر در بروز خیانت میتوان به عوامل محیطی اشاره نمود. وایزمن و اشنایدر (2007) بیان نمودند خیانت در بین زنانی که در دوران کودکی مورد سوء استفاده جنسی قرار گرفتهاند، بیشتر بوده است و فرزندانی که از خیانت پدرشان مطلع میشوند، احتمال بیشتری را درگرایش به جنس مخالف نشان میدهند (پلات، 2006). اگرچه آشکار شدن رفتارهای خیانت آمیز والدین بر گرایش فرزندان به خیانت، موضوعی مهم میباشد، اما خلاء نوع رفتار و تعاملات والدین و فرزندان و تاثیر آن بر روابط جنسی و عاطفی فراززناشویی بعد از ازدواج مشاهده میشود.

علاوه بر فاکتورهای فوق، بایستی به موضوع مهم فرهنگ توجه کرد. چرا که ازدواج امری فرهنگی است و در نتیجه به دلیل وجود تفاوتهای فرهنگی، عوامل موثر برخیانت ، متاثر از فرهنگ خاص هر جامعه میباشد. نیکولز و شوارتز (2004) اذغان داشتند که فرهنگ از قدرتمندترین عواملی است که با تاثیرگذاری بر رفتار خانواده آنها را شکل میدهد. اما بهرغم اهمیت عامل فرهنگ در دلایل بروز خیانت، تحقیقات فرهنگی و بینفرهنگی چندانی در این خصوص صورت نگرفته است. تحقیقات متمرکز به روی اثرات فرهنگی اعلام میدارند، خیانت یک مشکل متداول در بسیاری از کشورها حتی آنان که هنجارهای قوی نسبت به روابط فرازناشویی در جامعه دارند، است (تریز و جیسن، 2000).

در ایران پژوهشهایی که به بررسی مساله خیانت، شیوع و علل آن و به طور خاص عوامل موثر بر آن بپردازد، بسیار اندک بوده و عموما" به اثربخشی درمانها و واکنش به خیانت میپردازند. از طرفی اکثر این پژوهشها کمی بوده و معمولا" مبنای آنها پرسشنامههایی است که بر اساس فرهنگ غیر ایرانی تهیه شده است. علاوه بر این غالب پژوهشها بهرغم افزودن دانش فراوان در زمینه علل خیانت، بر مبنای فرهنگ غربی و بویژه در آمریکا انجام شده است. همچنین تمرکز آنها غالبا"بر روی زنانی است که خیانتدیده و یا مردانی است که خیانتکردهاند و کمتر به روی زنان خیانتکرده و یا مردان خیانتدیده، متمرکز شدهاند. در ایران نیز پژوهشهای انجام شده در این حوزه غالبا" کمی بوده و معدود پژوهشهای کیفی انجام شده، ضمن ارایه نتایج ارزشمند، بنظر میرسد برای تبیین عوامل درونی گرایش به خیانت هم در زنان و هم در مردان ناکافی بنظر میرسد. بنابراین در این پژوهش قصد داریم با هدف تعیین عوامل پیشبینی کننده خیانت در ازدواج، هم زنان و مردان آسیبدیده و هم زنان و مردان خیانتکرده را مورد بررسی قرار دهیم .

استاد راهنما: دکتر فرشته موتابی

استاد مشاور اول: دکتر محمدعلی مظاهری

استاد مشاور دوم: دکتر لیلی پناغی